Samen met je buurt aan de slag: De Benedenbuurt in Wageningen

De keuze voor een goed alternatief voor aardgas wordt meestal op buurtniveau gemaakt waardoor het makkelijker en vaak ook goedkoper wordt om van het aardgas af te gaan. De Benedenbuurt in Wageningen is zo’n buurt waar de bewoners samen aan de slag zijn gegaan om de wijk al in 2020 van het aardgas af te krijgen. 

Het begon allemaal met het Klimaatstraatfeest, de grootste energiebesparingswedstrijd van Nederland. Deze werd tien jaar lang door het HIER Klimaatbureau georganiseerd. Elk jaar kwamen duizenden deelnemers samen met hun buren in actie voor het klimaat. Dit enthousiasmeerde wijkbewoner Wanka Lelieveld van de Kamperfoelielaan in de Benedenbuurt om verder aan de slag te gaan met het verduurzamen van zijn wijk.

De eerste stappen naar een aardgasvrije wijk
Toen Wanka met een aantal buren naar de gemeente ging om te praten over de aanleg van een buurtmoestuin, kwamen ze erachter dat de riolering medio 2020 vervangen zou gaan worden. Dit zagen ze als de uitgewezen mogelijkheid om ook gelijk het gasnet aan te pakken en zo de energietransitie in eigen handen te nemen.

In de zoektocht naar alternatieven stuitte Wanka op het Ecovat, een ondergronds warmteopslagsysteem die energie zou kunnen leveren aan een collectief warmtenet. Een maand later zat hij aan tafel met de gemeente, de woningbouwcorporatie en Ecovat om te praten over een alternatief voor aardgas in de Benedenbuurt. Weer een maand later was de financiering rond voor een quickscan van de Ecovat als collectieve warmtevoorziening voor de wijk. Die uitkomst bleek positief. Kort daarna werd er een EU subsidie voor een groter haalbaarheidsonderzoek toegewezen.

Aangezien het haalbaarheidsonderzoek nog een tijd zou duren werd de Ecovat oplossing tijdelijk los gelaten. Er komt namelijk nog veel meer bij een oplossing kijken dan alleen de economische haalbaarheid. In plaats van teveel te focussen op één oplossing en te redenen vanuit ‘als-dan’ besefte de bewonersgroep zich dat ze de mogelijkheden open moesten houden. 
 

"Momenteel zit de grootste uitdaging in het meekrijgen en binnenhouden van genoeg bewoners, alle neuzen moeten uiteindelijk dezelfde kant op."
 

De buurt meekrijgen
Voor de geïnteresseerden werden informatiebijeenkomsten georganiseerd, steeds met een groeiend aantal bewoners. Hieruit zijn vier werkgroepen ontstaan, bestaande uit bewoners die actief mee wilden denken over techniek, bestuur (administratie, financiën, organisatie), openbare ruimte, en (bewoners-) communicatie. Nadat er een beter overzicht was van de mogelijkheden hebben alle bewoners in de buurt een brief ontvangen om ze op de hoogte te stellen van de situatie en om ze uit de nodigen voor een laagdrempelige bijeenkomst. Momenteel zit de grootste uitdaging in het meekrijgen en binnenhouden van genoeg bewoners, alle neuzen moeten uiteindelijk dezelfde kant op. 

Nieuwe oplossing
Om met de hele wijk al binnen twee jaar van het aardgas af te kunnen is er een warmtevoorziening nodig op basis van hoge temperaturen. Lagetemperatuurverwarming vraagt namelijk om ingrijpende maatregelen in mensen hun woning (zoals vergaande isolatie), wat niet voor iedereen mogelijk is op zo’n korte termijn. Een Ecovat bleek hier uiteindelijk toch niet geschikt voor te zijn. De aandacht is nu gevestigd op een warmtepomp die wel hoge temperaturen kan leveren. Eventueel kan het warmtenet ook gevoed worden met restwarmte uit de papierindustrie in Renkum.
 

"Er komt veel meer bij een oplossing kijken dan alleen de economische haalbaarheid." 
 

Financiering
Onlangs heeft het bewonersinitiatief te horen gekregen dat ze Rijkssubsidie zullen ontvangen om het project uit te gaan voeren. Hierdoor is de kans nu groot dat de bewoners kosteloos van het gas af kunnen gaan. De exploitatie van het warmtenet wordt met de komst van de subsidie in ieder geval rendabel. De warmtelasten die bewoners nu hebben worden dus niet hoger. Daarnaast zal er extra rekening gehouden worden met huurders en mensen met een kleine portemonnee zodat iedereen die wil ook daadwerkelijk mee kan gaan doen.

Momenteel wordt er naar een nieuwe financieringsvorm gezocht die het mogelijk maakt om alles samen met de bewoners te financieren, dit is nu helaas nog niet mogelijk. De hoop is dan ook dat het kabinet snel met nieuwe financieringsruimte komt voor dit soort koplopers-initiatieven. Ondertussen wordt er ook gekeken naar op welke manier het warmtenet eigendom kan worden van de bewoners zelf via de recent opgerichte energiecoöperatie, in plaats van deze over te dragen aan een traditionele energieleverancier.
 

"Onlangs heeft het bewonersinitiatief te horen gekregen dat ze Rijkssubsidie zullen ontvangen om het project uit te gaan voeren. Hierdoor is de kans nu groot dat de bewoners kosteloos van het gas af kunnen gaan."
 

Zorgen 
Sommige buurtbewoners zijn geschrokken van de plannen om al zo snel aardgasvrij te worden. Zo zijn ze bijvoorbeeld bang dat ze ineens van het aardgas afgesloten worden of moeten ze nog wennen aan het idee van een aardgasvrije woning. Maar dat er een warmtenet komt betekent natuurlijk niet dat mensen verplicht van het gas af moeten. De overgang blijft of vrijwillige basis. Desalniettemin is het voor iedereen uit de wijk een goed moment om financieel voordelig mee te gaan, ook omdat het gasnet al verouderd is.

De komende tijd gaan wijkteams langs bij buurtbewoners om te inventariseren wat er aan de woningen gedaan moet worden om zonder gas te kunnen verwarmen en hoe ze tegenover de plannen staan. De net opgerichte buurt energiecoöperatie WoW (Warmtenet Oost Wageningen) heeft momenteel dertien leden, maar zou uit kunnen groeien tot 457 leden als alle huishoudens uit de wijk zich aansluiten. Zodra een meerderheid van de buurtbewoners voor een warmtenet is dan kan de uitvoering beginnen. Theoretisch kan dit al binnen drie jaar volledig gerealiseerd worden. Momenteel heeft al 44% van de bewoners een ondersteuningsverklaring getekend.
 

>> Bekijk hier het interview met Wanka Lelieveld over het aardgasvrij maken van de Benedenbuurt.


Wil jij ook samen met jouw buurt aan de slag?

Bekijk ons stappenplan!

Blijf op de hoogte

Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws en tips over aardgasvrij wonen?
Lees hier onze nieuwsberichten of schrijf je in voor de HIER verwarmt nieuwsbrief!

Schrijf je in

Partners

  • NUON
  • Feenstra
  • Ennatuurlijk
  • Pluimers
  • Tonzon
  • Eneco
  • HIER opgewekt
  • PUUR Klimaat Comfort
  • HVC
  • Stichting DOEN